ΠΕΘΑΝΕ Ο ΠΑΠΠΟΥΣ/ΓΙΑΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΠΩ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ?

αρχείο λήψης

Ή αντιμετώπιση ενός θανάτου είναι σίγουρα κάτι που και για μας τους ίδιους είναι δύσκολο. Και να το χειριστούμε αλλά και να το “χωνέψουμε”. Τι  κάνουμε όταν πρέπει να το πούμε στα παιδιά? Το υποκρύπτουμε ? Η μήπως προσπαθούμε να πνίξουμε την θλίψη μας ούτως ώστε να μην καταλάβουν τα παιδιά και αρχίσουν τις ερωτήσεις? Είναι ερωτήματα που μας βασανίζουν αλλά πρέπει να αντιμετωπίσουμε και να είμαστε προετοιμασμένοι για όλα!!!

Η αλήθεια είναι ότι όλα τα παιδιά δικαιούνται να μάθουν την αλήθεια σε όποια ηλικία και να βρίσκονται (είναι η γνώμη μου πάντα!). Μήπως δεν θα βιώσουν την απώλεια κάθε είδους κάποια στιγμή στην ζωή τους? Δεν θα χάσουν ένα ζωάκι? Κάποιον χωρισμό ? Δεν θα χάσουν έναν φίλο? Ή αργότερα μια δουλειά? Δυστυχώς ο κόσμος μας δεν είναι ροζ, με συννεφάκια και ροδοπέταλα!! Γιατί λοιπόν να μην τα προετοιμάσουμε για όλα ?  Φυσικά κάθε ηλικία έχει την δική της αντιμετώπιση και το κάθε παιδί το παίρνει διαφορετικά! Οπωσδήποτε η απώλεια του παππού και της γιαγιάς είναι ένα δυσάρεστο γεγονός, το οποίο καλείται να αντιμετωπίσει όλη η οικογένεια και γίνεται πολύ αισθητό στα παιδιά, ιδιαίτερα όταν τα πρόσωπα αυτά είχαν ενεργό ρόλο στη φροντίδα τους.

Οι γονείς έχουν όχι μόνο να αντιμετωπίσουν και να ανταπεξέλθουν στην απώλεια του γονέα τους,  αλλά και τις συνεχείς ερωτήσεις των παιδιών τους για την απουσία των αγαπημένων τους παππούδων,  που τους φέρνουν συχνά σε πολλή δύσκολη θέση και σε αμηχανία.

«Μπαμπά, γιατί κλαις;»

«Μαμά, που πήγε η γιαγιά;»

«Πότε θα έρθει ο παππούς να με πάει βόλτα στην παιδική χαρά;»

‘Oλα τα παιδιά, ανεξαρτήτως ηλικίας, έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν την αλήθεια, με τρόπο προφανώς ανάλογο του αναπτυξιακού τους σταδίου. Κάθε παιδί έχει το δικό του τρόπο να αντιλαμβάνεται και να βιώνει το θάνατο, και μάλιστα αυτός ο τρόπος αλλάζει ανάλογα με το αναπτυξιακό στάδιο που βρίσκεται. Συνεπώς, δεν υπάρχει λίστα με προκαθορισμένα βήματα που πρέπει να ακολουθήσει κανείς για να μιλήσει για το θάνατο σε ένα παιδί. Αυτό όμως που πρέπει να γίνει, είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον υποστήριξης και κατανόησης, όπου όλες οι ερωτήσεις του παιδιού θα απαντηθούν με σεβασμό και υπομονή.  Επιπλέον, η απόκρυψη της αλήθειας ή η παραποίησή της μπορεί να προκαλέσει σύγχυση στο παιδί. Αφήστε το να βάλει τη φαντασία του να δουλέψει ως προς το που πήγε η γιαγιά. Μη του πείτε ψέματα αλλά μη το “διορθώσετε” σ’αυτά που συμπεραίνει αν δεν κάνει σκέψεις επικίνδυνες για τη ζωή του. Άλλωστε η φαντασία όσο μακρυά κι αν πάει, αν βασίζεται σε κάτι πραγματικό οδηγεί συνήθως σε ένα τόπο ασφάλειας για τα παιδιά.

Κάθε αναπτυξιακό στάδιο απαιτεί και διαφορετικό χειρισμό, δεδομένου ότι καθώς τα παιδιά αναπτύσσονται και ωριμάζουν, οι απορίες τους γίνονται πιο ειδικές και απαιτούν πιο ξεκάθαρες απαντήσεις.

Σε μικρότερες ηλικίες, δεν μπορούν να αντιληφθούν την έννοια του θανάτου και τη μονιμότητα της απώλειας. Θεωρούν αναστρέψιμο το θάνατο και αναμένουν τα γεγονότα να επανέλθουν στην αρχική τους κατάσταση. Ίσως μέσα από ένα πολύ ωραίο παραμύθι για τον κύκλο της ζωής, βοηθήσει να καταλάβουν καλύτερα το τι συνέβη. Κάποια στιγμή, είχα διαβάσει σε ένα site  για μια ιστορία που μπορούσαμε να πούμε στα παιδιά μας, που ίσως τα βοηθήσει. Αν θυμάστε την ταινία “ο Βασιλιάς των λιονταριών” ο πατέρας-λιοντάρι δείχνει το νυχτερινό ουρανό στο παιδί του και του εξηγεί ότι κάθε άστρο είναι ένας βασιλιάς που τελείωσε ο χρόνος του στη γη. Υπάρχουν τα άστρα, υπάρχει ο ουρανός και η φαντασία είναι το παιχνίδι μ’αυτές τις πραγματικότητες. Θα μπορούσε η γιαγιά/παππούς να είναι στον ουρανό με μια ανάλογη έννοια.

Σε πιο μεγάλες ηλικίες, το παιδί αρχίζει να διαμορφώνει την επικοινωνία και να αντιλαμβάνεται στοιχειώδεις έννοιες.  Τα παιδιά προσπαθούν να αντιληφθούν τα γεγονότα μέσα από επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις. Οι ερωτήσεις είναι συχνά οι ίδιες και έχουν σαν στόχο την προσπάθεια του παιδιού να αντιληφθεί το θάνατο και να καθησυχάσει τον εαυτό του. Μπορεί να έχουν έντονες αντιδράσεις, όμως ο ενήλικας πρέπει να το βοηθήσει να εξωτερικεύσει τα συναισθήματα του και να απαντήσει σε όλες του τις απορίες λέγοντας μόνο την αλήθεια (αυτό ισχύει σε όλες τις ηλικίες).Και δεν φοβόμαστε να χρησιμοποιήσουμε την λέξη «Πεθαίνω», με άλλες όπως «κοιμάμαι», «φεύγω ταξίδι», μπορεί να διευκολύνουν τον ενήλικα, ο οποίος έτσι αποφεύγει την ανάδυση άλλων αποριών τύπου «τι είναι ο θάνατος». Απλά να γίνεται η επεξήγηση του γεγονότος μέσα από ένα απλό, συγκεκριμένο και παιδικό τρόπο που θα καθησυχάσει τις αγωνίες των παιδιών. Τα συναισθήματα των παιδιών μπορεί να είναι έντονα και να περιλαμβάνουν πέρα από το συναίσθημα της θλίψης και του θυμού το συναίσθημα του φόβου και του πανικού. Και να επιφέρουν προβλήματα στο σχολείο, στη συγκέντρωση, διαταραχές ύπνου και διατροφής καθώς και προκλητική συμπεριφορά ή απομόνωση.

Συνεπώς οι γονείς χρειάζεται να καθησυχάσουν τα παιδιά έτσι ώστε να αισθανθούν προστατευμένα και ότι δεν κινδυνεύουν. Το κατάλληλο κλίμα για συναισθηματική έκφραση και εξωτερίκευση των συναισθημάτων θλίψης και απώλειας χωρίς πίεση θα βοηθήσει τα παιδιά να αναλύσουν και να επεξεργαστούν το τι αισθάνονται. Οι ερωτήσεις των παιδιών χρειάζεται να βρίσκουν ανταπόκριση και να λύνονται όλες οι απορίες τους χωρίς υπερβολικές και αχρείαστες λεπτομέρειες δύσκολα κατανοητές στο αναπτυξιακό τους επίπεδο. Και φυσικά να τους εξηγήσουμε ότι επειδή πέθαναν δεν σημαίνει ότι τους ξεχνάμε ή ότι φεύγουν από την καρδιά μας. Ευτυχώς η θρησκεία μας, μας βοηθάει πολύ σε αυτό με τα κόλλυβα, τα μνημόσυνα πού καλό είναι να παίρνουν μέρος και τα παιδιά σε αυτό και να βοηθούν όσο μπορούν και όσο το επιτρέπει η ηλικία τους.

Όσο για τον αν πρέπει να πάει ένα παιδί στην κηδεία σε ηλικία κάτω τον 12 ετών είναι μάλλον τραυματική. Πέρα από τις φωνές και τους θρήνους που είναι αναπόφευκτο δυστυχώς, το να δει το παιδί κάποιον αγαπημένο του μέσα στο φέρετρο όσο όμορφος και γαλήνιος και αν φαίνεται, είναι μια εικόνα που δεν του αρέσει και την κουβαλά για πάντα στην μνήμη του!! Εγώ ακόμα έχω αυτήν την εικόνα μιας συμμαθήτριας μου, που χάθηκε άδικα σε ηλικία 7-8 ετών αν θυμάμαι καλά και δεν είναι κάτι που μου άρεσε ως εικόνα και θυμάμαι για πάρα πολύ καιρό την είχα ως εφιάλτη. Οπότε νομίζω ότι πρέπει να αποφεύγεται. Ενώ μετά στα 9μερα και στα υπόλοιπα μνημόσυνα είναι καλύτερα, γιατί στην ουσία το παιδί θα είναι παρών σε μια λειτουργία που γίνεται εις μνήμην του αγαπημένου μας! Και έτσι θα νιώσει πιο ασφάλεια και ότι ο παππούς/ γιαγιά έφυγε αλλά δεν ξεχνιέται.

Δεν είμαι γιατρός, ούτε ψυχολόγος απλά με κάποια διαδικτυακή βοήθεια και από πείρα μιας και εγώ έχασα τον πατέρα μου σε ηλικία 5 ετών. Φαντάζομαι ότι έτσι θα ήθελα να με αντιμετωπίσουν και να μου πουν όλη την αλήθεια ! Και νομίζω ότι έτσι έκαναν και ευχαριστώ γι’αυτό! Και όπως και να το κάνουμε κάποιες πληγές δεν κλείνουν ποτέ, όσα χρόνια και να περάσουν σε όποια ηλικία και να το βιώσουμε !! Το να χάνεις έναν γονιό ή παππού ή γιαγιά είναι ένας πόνος που αργά ή γρήγορα ξεπερνάς αλλά δεν ξεχνάς!!

Ελπίζω να σας βοήθησα ή σας προετοίμασα….

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s